Klasyfikacja akustyczna budynków - nowy standard w akustyce budowlanej

Rodzina norm PN-B-02151 skupia się na wymaganiach związanych z hałasem budowlanym. W kolejnych normach obejmuje ona zakres od hałasu wyposażenia technicznego, przez izolacyjność akustyczną od dźwięków powietrznych i uderzeniowych, po czas pogłosu ze zrozumiałością mowy.

Najnowsza część PN-B-02151-5 skupia się natomiast na sklasyfikowaniu różnego typu zabudowy, pod kątem wymagań akustycznych tworząc tym samym przejrzysty standard, który może zostać wykorzystany podczas oceny akustycznej budynków przed rozpoczęciem ich użytkowania czy zamieszkania. Sama norma jest niezmiernie ważnym krokiem w kierunku standaryzacji i jasnego przekazu w procesie zakupu nieruchomości.

Norma klasyfikuje budynki mieszkalne, budynki zamieszkania zbiorowego oraz budynki użyteczności publicznej. Ocena może odnosić się zarówno do całego budynku, jak i jego wydzielonej, zwartej części. Normę stosuje się zarówno na etapie projektowania i budowy, jak i w przypadku późniejszych przebudów. Na podstawie pomiarów lub obliczeń budynki lub ich wydzielone części mogą zostać opisane klasą od najniższej AQ-0 do najwyższej AQ-4.

Norma PN-B-02151-5 korzysta z zakresu innych standardów definiujących wymagania akustyczne. W tym przypadku wymagania określone w dotychczasowych normach stanowią jedynie minimalny dopuszczalny zakres ochrony przed hałasem, definiując tym samym najniższy dozwolony standard akustyczny. Spośród tych norm należy wymienić:

• PN-B-02151-2 Akustyka budowlana - ochrona przed hałasem w budynku - Część 2: Wymagania dotyczące dopuszczalnego poziomu dźwięku w pomieszczeniach.

Zakres tej normy dotyczy głównie wyposażenia technicznego zamontowanego wewnątrz budynku i w jego bezpośrednim otoczeniu oraz w lokalach usługowych, dla których wymagania określa ta sama norma.

• PN-B-02151-3 Akustyka budowlana - ochrona przed hałasem w budynku - Część 3: Wymagania dotyczące izolacyjności akustycznej budynków i elementów budowlanych.

Norma kompleksowo przedstawia wymagania związane z izolacyjnością od dźwięków powietrznych ścian zewnętrznych i wewnętrznych oraz izolacyjnością od dźwięków uderzeniowych.

• PN-B-02151-4 Akustyka budowlana - ochrona przed hałasem w budynku - Część 4: Wymagania dotyczące warunków pogłosowych i zrozumiałości mowy w pomieszczeniach oraz wytyczne prowadzenia badań.

Norma nakłada wymagania w zakresie pomiarów czasu pogłosu i zrozumiałości mowy, wskazując dopuszczalne wartości.

Klasyfikacja budynku opiera się na cząstkowych ocenach obejmujących poszczególne wartości dopuszczalne dla konkretnych typów pomieszczeń. Norma definiuje:

• Wymaganie cząstkowe A - hałas zewnętrzny przenikający do pomieszczeń chronionych z otoczenia budynku. 

W tym zakresie parametrem definiującym standard akustyczny jest R’A,1 lub R’A,2 wyznaczane zgodnie z normą PN-B-02151-3, uwzględniając LAeq,wew określone dla poszczególnej klasyfikacji akustycznej. Klasyfikacja obejmuje typy pomieszczeń takie jak pokój w porze nocnej i dziennej oraz wydzieloną kuchnię bez względu na porę doby.

• Wymaganie cząstkowe B - hałas dobiegający od instalacji wyposażenia technicznego zamontowanego wewnątrz i w bezpośrednim otoczeniu budynków oraz lokali usługowych znajdujących się w budynku.

Do oceny wykorzystywany jest LAeq,nT, który mierzony jest zgodnie z normą PN-EN 10052 lub PN-EN 16032 w zależności od wymaganej dokładności pomiarowej. W przypadku pokoi i kuchni parametry poszczególnych klasyfikacji akustycznych są wyższe niż te ujęte w wymaganiach PN-B-02151-2 oraz pojawiają się one dodatkowo dla balkonów i tarasów, co nie jest uwzględnione w ogólnych wymaganiach.

• Wymaganie cząstkowe C - wymaganie to dotyczy izolacyjności akustycznej i zostało podzielone na składowe: C1, odnoszącą się do izolacyjności od dźwięków powietrznych, oraz C2, dotyczącą dźwięków uderzeniowych.

Oba typy izolacyjności, podobnie jak izolacyjność przegród zewnętrznych, są opisane w PN-B-02151-3. Standardowo (jeżeli przegroda nie jest mniejsza niż 10m2), do oceny klasy wykorzystywany jest parametr R’A,1 lub R’A,2 . Jednym z wyłączeń są oceny drzwi, w których wykorzystywany jest wskaźnik projektowy RA,1,R. W przypadku dźwięków uderzeniowych klasy definiowane są przez konkretny poziom wskaźnika ważonego przybliżonego poziomu uderzeniowego opisywanego jako L’n,w.

•   Wymaganie cząstkowe D - dotyczy chłonności akustycznej pomieszczeń.

Tutaj norma skupia się jedynie na przestrzeniach wspólnych, czyli klatkach schodowych, holach i korytarzach komunikacji ogólnej, definiując wymagane wartości. Standardowo nie ma jednak takich wymagań, pomimo istnienia normy PN-B-02151-4, skupiającej się na czasie pogłosu, chłonności akustycznej i zrozumiałości mowy. Nowa klasyfikacja zwiększa tym samym komfort w przestrzeniach ogólnych.  

Miernik dźwięku to podstawowe narzędzie pomiarowe. Wymagania dla mierników dźwięku definiuje norma PN-EN 61672-1, która dzieli mierniki na dwie klasy pomiarowe: 1 i 2. Większość powyższych norm pomiarowych wskazuje w wymaganiach dotyczących aparatury na konieczność stosowania miernika klasy 1. Z tego powodu właśnie takie urządzenie powinno zostać wykorzystane przy wykonywanych pomiarach.

Dodatkowo miernik dźwięku powinien pozwalać na pomiary hałasu w pasmach częstotliwościowych, najlepiej ⅓ oktawy. Mierniki posiadają również specjalny moduł, służący do automatycznego obliczenia czasu pogłosu. 

Źródło wszechkierunkowe jest ustandaryzowanym głośnikiem emitującym hałas we wszystkich kierunkach równomiernie. Wykorzystywane jest do pomiarów izolacyjności akustycznej od dźwięków powietrznych oraz pomiarów czasu pogłosu. Źródło takie dostarczane jest z dedykowanym wzmacniaczem i generatorem szumu, dzięki czemu stanowi kompletne wyposażenie do pomiarów akustycznych.

Pomiary hałasu impulsowego wymagają znormalizowanego źródła, które we wszystkich warunkach pozwala na powtarzalne pobudzenie. Dlatego każdy stukacz wyposażony jest w 5 swobodnie opadających młotków o określonej wadze i drodze spadku. Stukacze są urządzeniami działającymi zazwyczaj na zasilaniu akumulatorowym, pozwalając na zdalne uruchomienie za pomocą pilota.

Podobnie jak źródło wszechkierunkowe, głośnik fasadowy jest znormalizowanym źródłem do pomiarów izolacyjności przegród zewnętrznych. Źródło pozwala na ustawienie głośnika pod odpowiednim kątem i zapewnia wystarczającą moc, żeby przebić się przez hałas środowiskowy.